Glokom – körlüğün ikinci en sık nedeni hakkında bilmeniz gereken her şey.

Glokom göz tansiyonunu etkileyen ciddi bir göz hastalığıdır.

Glokom dünya körlük nedenleri arasında ikinci sıradadır1. Dünya Sağlık Örgütüne göre dünya çapında yaklaşık 4,5 milyon kişi glokom nedeniyle kör olmuştur. Bu rakamın 2020 yılına kadar 11,2 milyon kişiye yükseleceği tahmin edilmektedir. Bu %149'luk bir artıştır—bu "sessizce kör eden hastalık" nedeniyle 6,7 milyon kişi daha görmelerini kaybetme riski altındadır ve durumlarından haberleri bile yoktur.2 DAHA İYİ GÖRME bu göz hastalıkları grubu, göz tansiyonu ve glokomun nedenleri, risk faktörleri, tarama yöntemleri ve ilişkili tedavi hakkında bilmeniz gerekenleri açıklıyor.

Glokom nedir?

Glokom birçok çeşidi olan karmaşık bir hastalıktır ama kısaca görme alanınızı ve görmenizi etkileyen göz tansiyonu (göz içi basınç) nedeniyle beyne gözü bağlayan sinirde (optik sinir denir) hasar olarak tanımlanır.
Glokom riski 60 yaşın üzerindeyseniz yaklaşık altı kat daha yüksektir.

Optik sinirin nasıl hasar gördüğünü daha iyi anlamak için gözün nasıl çalıştığını okuyun.

Siliyer cisim ön kamerada göz merceği, kornea ve göz dokuları dahil olmak üzere gözün çeşitli kısımlarına besin sağlayan aköz hümör adlı berrak ve sulu bir sıvı üretir. Sıvı sonra gözden trabeküler ağ denen süngerimsi bir ağ yoluyla çıkar ve Schlemm kanalı yoluyla kan damarlarına geçer.

En sık olarak, glokom Schlemm kanalı veya trabeküler ağı etkiler yani aköz hümör gözden her zamanki gibi çıkamaz. Bunu çıkışı engellenmiş bir çimentodan barajla karşılaştırın – sürekli olarak akamayacak su pompalanırsa basınç artar ve baraj duvarı zamanla yıkılır. Benzer şekilde Schlemm kanalı veya trabeküler ağ engellendiğinde aköz hümörün birikmesine neden olup göz tansiyonunu etkiler ve bu durumda da görme sinirine zarar verip görmenizi etkileyecektir.

Glokomun Gelişmesi

Sağlıklı Göz
Sağlıklı Göz
Glokomlu göz: Göz tansiyonu artar ve optik sinirde hasara neden olur.
Glokomlu göz: Göz tansiyonu artar ve optik sinirde hasara neden olur.

İki glokom sınıfı vardır: kapalı açılı ve açık açılı glokom. Bunlar trabeküler ağa göre göz merceği ve irisin pozisyonuyla tanımlanır3 ve bu durum aköz hümörün gözden dışarı akıp akmadığını belirler.

Kapalı açılı glokom

Kapalı açılı glokomda ya iris ile kornea arasındaki açı daralmış veya engellenmiştir ya da trabeküler ağ hasarlıdır ve aköz hümörün birikmesine ve ani bir göz tansiyonu artışına yol açar. Bu durum şiddetli göz ağrısına neden olur ve körlüğü önlemek için hemen tedavi edilmesi gereken tıbbi acil bir durum olarak ele alınır.

Primer kapalı açılı glokom durumunda artmış göz tansiyonunun tanımlanabilir bir nedeni yoktur ve oluşmasının tek nedeni gözün kendi yapısı olabilir. Eğer altta yatan bir durum, bir yaralanma, yangı veya diabetes mellitus gibi göz tansiyonunda ani bir artışa neden olan sekonder bir neden varsa buna sekonder kapalı açılı glokom denir.

Açık açılı glokom

Açık açılı glokomda iris ile kornea arasındaki drenaj açısı geniş ve açıktır ama drenaj kanallarında yavaş bir engellenme oluşur. Sıvı (aköz hümör) uygun drenaja yetmeyecek kadar yavaş bir şekilde trabeküler ağdan geçtiğinden göz tansiyonunu kademeli olarak arttırır ve sonuçta optik sinirde hasar olabilir ve körlüğe yol açabilir. Belirtiler hemen fark edilmez veya sıklıkla hiç fark edilmez.

Açık açılı glokom bu tür göz hastalığının en sık görülen şeklidir ve glokom Glokom Araştırma Vakfı uyarınca glokom vakalarının en az %90'ının nedenidir.

Kapalı açılı glokom ile olduğu gibi hastalığın açık açılı formu primer ve sekonder sınıflara bölünebilir.

Primer açık açılı glokom (PAAG)

Bu kategori yavaş bir engellenme bulunan glokom çeşitlerini içerir ve bu engellemenin açıkça tanımlanabilir sekonder bir nedeni yoktur.

PAAG risk faktörleri arasında şunlar vardır:

  • Artmış göz tansiyonu
  • Yaş (60+)
  • Ailede glokom öyküsü gibi genetik faktörler
  • Etnik köken – Hispanik ve Afrika kökenli kişilerde PAAG gelişme riski daha yüksektir4
  • Uzağı görememe (miyopi) durumu olan kişilerde PAAG gelişme riski daha yüksektir5
  • Diabetes Mellitus
  • Bazı kronik ilaçların kullanılması
  • Uyku apnesi

Sekonder açık açılı glokom (SAAG)

Bu kategoride drenaj kanallarının yavaş engellenmesinin doğrudan bir nedeni vardır.

SAAG'ye yol açabilecek sekonder faktörler arasında şunlar bulunur::

  • Cerrahi
  • Travma
  • Kortizon gibi ilaçların kullanımı
  • Doğumda veya öncesinde bulunan doğumsal faktörler
  • Psödoeksfoliasyon (göz yapılarında anormal bir protein birikimi) ve pigment dispersiyonu sendromu (pigmenter glokoma neden olur) gibi durumlar
  • Yangısal göz bozuklukları (üveit)
  • Göz merceği kalınlığında bir artış nedeniyle mekanik bir engellenme (fakomorfik glokom)

Glokomun görme üzerine etkisi nedir?

Kapalı açılı çeşitte göz tansiyonunda ani bir artış ve belirgin ağrı yaşanması dışında glokom sıklıkla ancak optik sinir ve retinaya zaten zarar verdiğinde fark edilir. Hatta primer açık açılı glokomlu hastalar en azından hastalığın başlangıç döneminde ancak nadiren görsel belirtiler yaşarlar.6

Glokom çevre (yan) görmeyi etkiler ve fark edilebilir belirtiler tünel tarzında görme, daralmış görme alanı, parlak ışık kaynaklarına bakarken renkli halkalar ve genel olarak görme ve kontrast algılamanın kaybını içerir. Bazen görme alanının bazı kısımlarının kaybına da yol açar. Bir veya her iki gözü etkileyebilir ve tedavi edilmeden bırakılırsa görme tamamen kaybolabilir.

Normal görme Glokomdan etkilenen görme
Normal görme
Glokomdan etkilenen görme

Sessiz veya sinsi bir hastalık olarak tanımlanabilir çünkü beyin görme etkilendiğinde bile değişen şartlara uyum sağlamak üzere tasarlanmıştır ve eksik bilgiyi tamamlaması nedeniyle kişi belirtilerinin farkına varmaz.

Glokomun önlenmesi

Glokom önlenemez ama göz hastalığı ile ilişkili risk faktörlerini yönetirseniz körlükten kaçınılabilir.

Etnik köken, diyabet, aile öykünüz veya yaş gibi nedenlerle glokom gelişmesi riskiniz daha yüksekse düzenli glokom taramalarına gitmek önemlidir.

Bireysel yaşam tarzı faktörleri de bir rol oynayabilir. Glokom geliştirme riskiniz yüksek kan basıncını kontrol altında tutarak, uyku apnesini tedavi ederek ve kortizon tedavisini sağlık bakımı uygulayıcınızın yardımıyla izleyerek etkin bir şekilde azaltılabilir.

Dikkat edilecek uyarı işaretleri arasında şunlar olabilir::

  • Kronik baş ağrıları
  • Bulanık görme
  • Göz arkasında ağrı
  • Göz sulanmaları

Bu belirtilerden birini veya birkaçını yaşıyorsanız en yakın göz sağlığı uzmanını ziyaret edip bir glokom testi isteyin.

Göz tansiyonunuzu ne sıklıkla kontrol ettirmeniz gerekir?

Herkes glokom taraması dahil  göz kontrollerine özellikle 40 yaşın üzerindeyseniz en az 2 yılda bir olmak üzere düzenli olarak gitmelidir. Yaşınız 60 olduğunda glokom riski daha da yüksek olduğundan ne sıklıkla taramaya gitmeniz gerektiğini göz doktorunuzla konuşun.
 
Gözlük kullanıyorsanız muhtemelen gözlük reçetenizi güncellemek için göz doktorunuza her gittiğinizde glokom kontrolü yapılıyordur. Bir görme sorununuz yoksa düzenli tarama yaptırma olasılığınız daha düşüktür. Bunu unutmayın ve gözlük kullanmıyor olsanız bile tarama için size yakın bir  göz doktoruna gitmeyi planlayın.
 
Diyabet durumunuz varsa, 60 yaşın üzerindeyseniz veya ailede glokom öyküsü varsa yılda bir taramaya gitmeniz gerekir.
 

Bir glokom taramasında neler olur?

Glokom testi yapmanın çeşitli yolları vardır ve göz doktorunuz ayrıca size glokom tanısı koymak için tüm bu testlerin bir kombinasyonunu da kullanabilir.

Tonometri

Bu göz tansiyonunu ölçmek için göz uzmanlarının en sık kullandığı rutin testtir. Tonometre adlı bir alet göze küçük bir hava akımı üfleyip basıncını ölçer. Bu ağrılı veya vücuda girmeyi gerektiren bir test değildir ve sadece birkaç dakika sürer ama hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz.

Tonometre ölçümlerinizi kullanarak göz doktorunuz sonra değerleri yorumlayabilir. Göz tansiyonu her kişi için ayrıdır ama Glokom Araştırma Vakfı uyarınca normal basınç aralığı genelde 12-22 mm Hg olup çoğu glokom vakası 20 mm Hg üzerinde tanı alır.

Burada akılda tutulması gereken bir şey bir tonometri ölçümünün belirli bir zamanda göz tansiyonunuzu kabaca belirtmesidir. Kan basıncıyla olduğu gibi göz tansiyonu ölçümler arasında farklılık gösterebilir.

Göz uzmanınız size tonometri değerlerinin nasıl yorumlandığı konusunda ayrıntılı bilgi verebilecektir ve olağan dışı bir durum varsa sizi takip etmeleri gerekir.

 

ZEISS VISUPLAN 500 sadece yumuşak bir hava üfleme yoluyla kolay glokom taraması yapılmasını mümkün kılar – göze dokunmadan ve anesteziye gerek olmadan.
ZEISS VISUPLAN 500 sadece yumuşak bir hava üfleme yoluyla kolay glokom taraması yapılmasını mümkün kılar – göze dokunmadan ve anesteziye gerek olmadan.

Funduskopi ve fundus fotoğrafları

Gözleri büyütmek için göz damlaları kullanılır ve gözler sonra fundoskop adlı bir cihazla incelenir veya optik siniri büyütmek için retinal görüntüleme teknolojisi kullanılarak fotoğrafları çekilir. Olağan dışı görünen bir şey varsa ek testler yaptırmanız gerekir.

Bu işlem tonometri ölçümünüz yüksek göz tansiyonu gösterdiğinde, aile öykünüz varsa veya glokom riskiniz mevcutsa yapılabilir. Bir göz uzmanı fundoskopiyi rutin bir kontrolün bir parçası olarak da yapabilir.

Gelişmiş Görüntüleme

Glokom birçok nedeni ve belirtisi olan çok karmaşık bir hastalık olduğundan göz uzmanınız çeşitli kapsamlı incelemeler yapabilir. Yapılması gerekebilecek ek özel testler arasında görme alanı testi, retinal fundus görüntüleme veya Optik Koherans Tomografisi (OCT) ve kornea kalınlığını ölçmek için pakimetri vardır.

Glokom tedavisi

Glokom tedavisi kişiye özeldir ve örneğin  katarakt cerrahisi gibi çok belirli bir tedavinin aksine ideal bir glokom tedavisi tek başına mevcut değildir.

Hedef basınç

Tanıdan sonra göz uzmanınız kendi durumunuza göre yapılması gerekenleri belirleyecektir. Ancak genel olarak ideal bir hedef basınç hesaplayacaklar ve göz tansiyonunuzu takip edecek veya o hedefe ulaşacak şekilde veya düşürmeye çalışacaklardır. Bu işlem göz damlaları veya ilaçla tıbben, cerrahi olarak veya her iki seçeneğin kombinasyonuyla yapılabilir.

Cerrahi yöntemler arasında şunlar vardır:

  • Lazer cerrahisi – burada trabeküler ağın tıkalı kısımlarını açmak için bir lazer kullanılır.
  • Minimal invaziv glokom cerrahileri – engellenmiş kanalları açmak veya kenarlarından geçmek için mikrokesiler yapan küçük cihazlarla ameliyat. Bu tür bir ameliyat kısa sürer ve çok az komplikasyon görülür ve hasta hızla iyileşir.
  • Kesici cerrahiler – burada kanalı açıp basıncı azaltmak için bir kesi yapılır. Bu teknikler arasında trabekülektomi, sklerektomi ve viskokanalostomi ve kanaloplasti vardır. Daha fazla bilgi için göz doktorunuzla irtibat kurun. 
  • Tüp cerrahisi – burada aköz hümörü boşaltıp basıncı yönetmek için göze kalıcı olarak bir tüp yerleştirilir.

Genel olarak cerrahiden sonra glokomun iyileşme olasılığı tüm katkısı olan faktörler yönetilirse yüksek olabilir ama maalesef optik sinirdeki hasar tersine çevrilemez.

Yaşam tarzı değişiklikleri

Cerrahi dışında göz uzmanınız problemi holistik olarak tedavi edecektir ve bazı yaşam tarzı değişiklikleri önerebilir. Kendisine tıbbi geçmişinizi tam olarak belirtip herhangi bir hobi veya alışkanlıktan bahsetmek önemlidir. Örneğin yoga yapıyor veya üflemeli bir alet çalıyorsanız bunlar göz tansiyonunuzu etkileyebilir.
 
Bahsedildiği gibi diabetes mellitus, kan basıncı (düşük ve yüksek) ve kronik ilaç kullanımının yönetilmesi gerekir. Sigarayı bırakmak, sağlıklı yeme alışkanlıkları ve düzenli egzersiz de önerilir.
Bu makalenin sadece glokoma genel bir bakış sağlaması amaçlanmıştır. Glokom ve tanısıyla ilgili herhangi bir sorunuz için daima doktorunuz, göz uzmanınız veya diğer vasıflı oftalmoloğa danışın.
 
 
Dr Marissa Willemse  (MBChB (UP), FC(Ophth) SA, MMed (UL) bir göz cerrahıdır ve  South African Glaucoma Society  üyesi olup bu makalenin yazılması için faydalı bilgiler sağlamıştır.

 
Görme Profilim Kişisel görme alışkanlıklarınızı şimdi belirleyin ve kişiselleştirilmiş gözlük camı çözümünüzü bulun.
Yakınınızdaki ZEISS Gözlükçüsünü Bulun

İlgili Makaleler

Tüm güneş gözlükleri eşit değildir DAHA İYİ GÖRME UV koruma, renklendirme, aynalar, polarize camlar, ve diğerleri hakkında bilmeniz gerekenleri kendi gereksiniminize göre doğru güneş gözlüklerini bulmanıza yardımcı olmak üzere açıklar.
Çocuk gözlükleri neden en iyi UV korumayı sağlamalıdır? Bütün ebeveynlerin çocukların gözlerini zararlı Ultraviyole Radyasyonundan (UVR) koruma hakkında bilmesi gerekenler.
En sevdiğiniz aktivite için hangi güneş gözlüğü en uygundur? Her durum için kusursuz bir güneş gözlüğü vardır
Gözde güneş yanığı için ilk yardım Gözlerde güneş yanığını saptamak ve yapılacaklar

İlgili Ürünler