Gözlüklerin tarihçesi

"Okuma taşları" şeklinde kökenlerinden yaşam tarzı aksesuarlarına

Uzmanlara göre gözlükler insanlığın ateşi keşfetmesi ve tekerleği icat etmesinden sonra beşinci en önemli buluştur. Bunun nedeni: insanlık tarihinde ilk kez milyonlarca kişinin görmeleriyle ilgili problemlere rağmen artık iyi görmenin tadını çıkarabilmesidir. Günümüzde bunu normal kabul ediyoruz ama görme kusuru olanlar için yüzyıllarca hiçbir çözüm yoktu – gözlüklerin halen icat edilmesi gerekmekteydi. Günümüzde bildiğimiz modern gözlükleri geliştirmek uzun bir süre aldı. Bu süreçler için çok sayıda deney gerekti ve birçok farklı türde gözlük gelip geçti. BETTER VISION gözlüklerin tarihini anlatmaktadır – "okuma taşları" şeklinde başlangıçlarından aranır yaşam tarzı ve moda aksesuarları haline gelmelerine kadar.

Gözlüklerin icat edilmesi insanlığın kültürel geçmişinde önemli bir adım kabul edilir: bir anda görme kusurları olan kişiler bir anda gündelik yaşamda aktif bir rol oynayabilmiş ve aynı zamanda daha uzun süre çalışabilmiş, bilgilerini arttırabilmiş ve sonra başkalarına aktarabilmiştir. Büyük Romalı konuşmacı Cicero (M.Ö.106-43) esirlerin metinleri yüksek sesle okumasının ne kadar sıkıntılı olduğunu belirtmiştir. Veya imparator Nero'nun (M.S. 37-68) oluşturduğu özel görme cihazı tipine bakalım: çok sevdiği gladyatör kavgalarını ışığın gözlerini rahatlatması ümidiyle saydam bir yeşil taş içinden izlemiştir. Bu inanç 19. yüzyıla kadar devam etmiştir. O dönemden "güneş gözlüklerinde" yeşil gözlük camları vardır ve aynı zamanda iç mekanlarda kullanılmışlardır. Ama uygun bir görme yardımcısının icadı tam olarak ne zaman ve nerede olmuştur?

Dünyanın ilk görme yardımcısı

Dünyanın ilk görme yardımcısı

Arap bilim insanı ve astronom İbn-i Heysem (M.S. 965-1040 civarı) düzeltilmiş camların görme bozukluğu olan birisine yardımcı olabileceğini düşünen ilk kişiydi. Ancak optik büyütme için bir cam kürenin parçalarını kullanma fikri ancak yıllar sonra yürürlüğe kondu. "Optik Kitabı" adlı eseri 1240 yılında Latinceye çevrildi ve manastır topluluklarında büyük dikkat çekti. İbn-i Heysem'in fikirleri burada gerçeğe dönüştü: 13. yüzyılda İtalyan rahipler kaya kristali ve kuartzdan yapılmış yarı sferik bir cam geliştirdi ve bu bir metin üzerine konduğunda harfleri büyütüyordu. Bu "okuma taşı" presbiyopisi olan birçok daha yaşlıca rahip için gerçek bir kurtuluştu ve yaşam kalitelerini önemli ölçüde arttırdı. Bu dönemde Almanca'da gözlük anlamına gelen (Brille) kelimesi kullanılmaya başlandı. Bu terim, ilk gözlük camlarını yapmak için kullanılan düzgünleştirilmiş kaya kristalinin adı olan beryll kelimesinden gelmektedir.

Gözlüklerin doğum yeri

Okuma taşları insanlara gündelik görme için yardımcı oldu ama bunlar şu anda bildiğimiz gözlüklerden çok farklıydı. Bu gözlükler ise 13. yüzyılda meşhur Murano cam atölyelerindeki bir icatla ortaya çıktı. Venedik'in kuzeyindeki küçük bir ada olan Murano uzun süreler cam üretiminin bir merkezi kabul edildi. Ustaların cam üretme uzmanlığı yabancılarla paylaşılmıyordu, formülleri son derece gizliydi ve cristalleri'ler yani cam üreticilerinin adadan ayrılması yasaktı. Bu kuralları ihlal eden kişilerin cezasının ölüm olduğu bir zaman bile vardı. Bu dönemde tüm dünya İtalya'dan ürün bekliyordu çünkü görme yardımcılarını üretmek için gereken beyaz cam sadece Murano cam atölyelerinde üretilmekteydi.

13. yüzyılın sonunda cristalleri önemli bir buluş yaptı: ilk kez iki konveks gözlük camı bir tahta halka içine bir gövdeyle birlikte yerleştirildi ve bunlar perçinle birleştirildi. Ve sonuçta ilk gözlük üretilmiş oldu! Tabii bu "perçinli gözlükler" bunları kullanıcının kafasına takmak için yönteme sahip değildi. Yine de bunlar artık görsel konforun son noktasıydı. Görmesini daha iyi hale getirmek için kullanıcının "çift gözlüğü" gözünün önünde tutması yeterliydi. Bu icat bölgedeki bir binada ölümsüz hale bile getirildi. 1352 yılında Tomaso di Modena, Treviso'daki San Nicolo Dominik manastırının bir kısmını fresklerle boyadı ve bu fresklerde bir okuma gözlüğü ve çift perçinli gözlükler de görülebiliyordu. Ayrıca cam üretenlerin tüm çabalarına rağmen cam üretiminin tüm sırlarını gizli tutmak mümkün değildi. Venedik'in cam işinde bir pazar lideri kalmasını sağlamak üzere 1300 yılından sonra sadece cristalleri şartlarına tümüyle uyan kişilerin "gözlükler" üretmesine izin verildi. Zaman içinde perçinli gözlükler Almanya'ya ulaştı: en eski örnek ülkenin kuzey kısımlarında Wienhausen Kilisesinde bulunmuştur.

Gözlüklerin doğum yeri

Yıllar geçtikçe cam üreticileri perçinli gözlüklerin gövdesini bir kavisle ve tahta çerçeveleri kurşunla değiştirdi. Sonuçlar görme yardımcılarının gelişmesinde bir diğer önemli adıma işaret etmektedir: günümüzde bildiklerimize çok yakın şakak kısımları olan gözlükler. Giderek farklı materyaller kullanıldı: 16. yüzyıldan itibaren deri, kaplumbağa kabuğu, boynuz, balina kemiği, demir, gümüş ve bronz işlendi. Bunların tümü sadece zenginlerin alabileceği malzemelerdi.

Günümüzde gözlükler

Günümüzde gördüğümüz ve kullandığımız gözlükler 18. yüzyılın başlangıcında ortaya çıkmaya başladı. Görme yardımcılarının en büyük problemi yüze oturmaları konusundaydı: ya kullanıcının yüzünde aşağı kayıyorlar ya da ancak büyük zorluklar ve sıkıntılarla yerlerinde tutulabiliyorlardı. "Kulak gözlükleri" veya "şakak gözlüklerinin" önceki modellere bir avantajı, gözlükleri kulak yoluyla tutmak için bir burun köprüsü ve şakak kısımlarına sahip olmalarıydı. Sıklıkla daha rahat bir uyum açısından şakak kısımlarının ucuna metal bir halka yerleştiriliyordu. Bu gözlüklerin ilk örnekleri Londra'da ortaya çıktı ve İngiliz gözlükçü Scarlett'in 1728 yılından bir tanıtım broşüründe görülebilirler. İnsanlar ayrıca Amerika Birleşik Devletleri'nde de gözlüklerin nasıl daha iyi bir hale getirilebileceğini düşünüyorlardı. 1784 yılında Benjamin Franklin'in günümüzün varifokal gözlük camlarının öncüsü olan bifokal gözlük camlarını yaptığını biliyor muydunuz? Bu nedenle bifokal gözlük camları halen "Franklin gözlük camları" olarak bilinir.

Farklı gözlük camı tipleri hakkında daha fazla bilgi edinin.  

Benjamin Franklin tarafından icat edilen tipte bifokal gözlükler (1860 civarı). Oberkochen, Optik Müzesi
Benjamin Franklin tarafından icat edilen tipte bifokal gözlükler (1860 civarı). Oberkochen, Optik Müzesi

Modern "şakak gözlükleri" 1850 yılından itibaren yaygınlaşmaya başladı. Temel tasarımları son yüz elli yıldır hemen hemen değişmemiştir. Ancak kullanıcının konforu zaman içinde daha iyi tasarlanmış şakak kısımları ve daha rahat burun pedleriyle bunların 20. yüzyılın başlarında anatomik olarak kusursuz hale gelmeleriyle sonuçlanacak şekilde giderek artmıştır.

Bu noktada gözlüklerin kalitesi yeni bir tepe noktasına varmıştır – ama ZEISS halen gözlük camlarında çok önemli gelişmeler yapabilmektedir. "Gözlüklerle, olmadıkları duruma göre çok daha iyi görürsünüz" – halk arasında genel fikir buydu. Ancak ZEISS önemli bir soru sordu: gözlük camlarını daha iyi hale getirerek bir gözlük kullanıcısının görmesini optimum duruma getirmek mümkün müdür? Daha iyi satacak ürünlere odaklanmak yerine ZEISS 1908 yılından başlayarak tüm görüş alanı boyunca gözü destekleyecek gözlük camları geliştirmeye başladı. Başında meşhur optik bilim insanı Moritz von Rohr (1868-1940) ve İsveçli oftalmolog ve daha sonra Nobel ödülü kazanan Allvar Gullstrand (1862-1930) bulunan ekip, tüm dikkatlerini katarakt hastaları için gözlük camlarına çevirdi çünkü görmenin daha iyi olmasına en çok gereksinim duyan grup buydu. Araştırmaları nokta-odak görüntüye sahip ilk gözlük camları olan Punktal® ile sonuçlandı ve 1912 yılında tüm dünyayı hayretler içinde bıraktı. Punktal®, kullanıcının gözlük camının çevre alanlarından bakarken net görebilmesini mümkün kıldı. Bu icat öncesinde kullanıcıların eğer net görmek istiyorlarsa nesneyi gözlük camının ortasında tutmak üzere başlarını çevirmeleri gerekiyordu. Bu başarı halen günümüzdeki göz bakımı dünyasını şekillendirmektedir. 1935 yılında başka bir başarı elde edildi: Perivist ile ZEISS, kullanıcı açısından aşağıya doğru kaymayacak şekilde uygulanabilecek dünyadaki ilk çerçeveleri üretti. Yani başka türlü ifade edersek: ZEISS ilk modern gözlüğü üretti. Daha önce sadece yuvarlak optik gözlük camları kullanılabiliyordu.

1912: Punktal®, kullanıcının gözlük camının çevre alanlarından bakarken net görmesini mümkün kılmıştır.
1912: Punktal®, kullanıcının gözlük camının çevre alanlarından bakarken net görmesini mümkün kılmıştır.

Her şekil ve büyüklükte gözlük camı

Okuma taşından sonra her şekilde ve büyüklükte görme yardımcıları geliştirildi. Örneğin: monokl 1727 yılından sonra Almanya ve İngiltere'de durumu iyi erkekler ve kadınlar arasında popüler bir aksesuardı. Bir sapla gözünüzün önünde tuttuğunuz bir görme yardımcısı olan lorgnette bunu 1780 yılında takip etti. Kişilerin pek de iltifat etmeden "burun eziciler" olarak tanımladığı Nürnberg çerçeveli gözlükleri de yaklaşık bu zamanda ortaya çıkmıştır. Bunlar gözlük camları etrafına sarılı uzun ve tek parçalık bir telden oluşan ince bir çerçeveye sahipti. Nispeten basit materyallerden yapılmalarına rağmen 19. yüzyıla kadar son derece popülerdiler. Sonra moda değişti ve kişiler bunun yerine kıskaçlı gözlük tipini tercih etmeye başladılar. Görme yardımcılarının bu "yıldızı", kullanıcının burnunun kökünde üst düzeyde oturacak şekilde halkalarla çerçevelenmiş bir telle bağlı iki gözlük camı içeriyordu. 1841 yılından itibaren zengin Alman burjuvalarını en iyi ortaya koyan tasarım buydu.

Gözlükler günümüzde ne yapabilir

Gözlükler günümüzde ne yapabilir

Hassas varifokal gözlük camları ve dijital dünya için özel gözlük camlarından araba sürme gözlükleri veya kontak lens kullanıcıları akılda tutularak tasarlanmış gözlük camlarına kadar: kişilerin görmesini sürekli olarak optimum hale getirme hedefimiz Punktal® gözlük camlarının üretiminden itibaren çok sayıda yenilikçi gözlük camı tasarımı ve çözümüyle sonuçlanmıştır.

Görme Profilim Kişisel görme alışkanlıklarınızı şimdi belirleyin ve kişiselleştirilmiş gözlük camı çözümünüzü bulun.
Yakınınızdaki ZEISS Gözlükçüsünü Bulun

İlgili Makaleler

Kaşlar yalan söylemez Kaşlarımız hakkımızda neler söyler?
Gözlük camları nasıl üretilir? Plastik malzemeden mineral cama kadar ZEISS gözlük camları – gözlük camlarının üretimi hakkında bilmek istediğiniz herşey

Görmeyi Anlama 28.Mar.2018

Tags:

Görme Problemlerini Tanımak Miyopi, hipermetropi, astigmatizma, vs.: Ne gibi görme problemleri var ve bunları nasıl düzeltebiliriz?

Görmeyi Anlama 29.Kas.2017

Tags: Progresif Camlar

Kırmızı-yeşil renk görme eksikliği, kırmızı-yeşil renk körlüğü ve tam renk körlüğü Çeşitli renk körlükleri ve eksikliklerinin tipleri nelerdir? Ve bunları nasıl tanırsınız?

Görmeyi Anlama 29.Kas.2017

Tags:

İlgili Ürünler