Göz kırpma, ağlama ve yıldızlar görme

Gözlerimizi bu kadar özel kılan nedir?

Göz kırpar, ağlar ve 'yıldızlar' görürüz, ancak gözlerimizin bu şekilde tepki vermesine sebep olan nedir? Neden göz kırparız? Retinamızın rolü nedir? Gözyaşlarımızın akmasına neden olan nedir? Üzüntüden dolayı döktüğümüz gözyaşları, ağrıdan kaynaklanan gözyaşlarından nasıl farklı olabilir? Ve uzmanların sadece gözlerinizin içine bakarak hastalık tanısı koyabileceğini biliyor muydunuz? BETTER VISION gözlerimizi bu kadar özel kılanın ne olduğunu inceliyor.

Retina – görme sensörümüz ve sağlığımızın aynası

Retina çeşitli temel işlevlere sahiptir – ve ayrıca hızla ayağa kalkınca veya kuvvetli hapşırınca neden bazen 'yıldızlar' gördüğümüzün yanıtını içerir.

Peki biz 'yıldızlar' görünce ne olur – ve neden? En sık neden tansiyonun aniden düşmesidir. Hızla ayağa kalkma veya şiddetli hapşırma gibi herhangi bir ani hareket kanı kafanızdan vücudunuzun diğer kısımlarına hızla gönderir. Tansiyonunuz dengeleninceye kadar beyniniz ve gözleriniz kısa bir süre kan ve oksijen alamaz. Bu durum retinanızın normal çalışmasını önler ve bu bilgi beyne gönderilir. Bu nedenle ışıklar veya 'yıldızlar' gibi özel bulguları görmeye başlarsınız. Oksijen eksikliği devam ederse vücudunuz sonraki evreye geçer ve burada retinadaki fotoreseptör hücreleri beyne bilgi göndermeyi durdurur. Bu durumda ortalık simsiyah olur. Normalde kan tekrar normal şekilde akmaya başlayınca belirtiler hemen kaybolduğundan görmeniz çabucak geri gelir.

Gözlerimiz retina dışında birçok önemli bileşene sahiptir.

Kan akışı konusunda devam edersek fotoğraflarda görülen rahatsız edici "kırmızı göz etkisi" retinadan normalde ne kadar fazla kan geçtiğini gösterir. Kırmızı göz etkisinin nedeni kamera flaşının retinadaki kanı aydınlatıp görünür hale getirmesidir. Bu durum ayrıca flaş ışığı retinadan kamera merceğine geri yansıdığında oluşur.

Bunları biliyor muydunuz...? Gözlerimizdeki kan damarlarının yapısı göz sağlığı uzmanlarının göz muayenesi sırasında bazı hastalıkların erken bulgularını saptamalarına yardımcı olabilir. Daha fazla bilgi...

Önemli: Sık sık 'yıldızlar' görüyor veya başka şekillerde bulanık görme yaşıyorsanız lütfen ciddi bir durumun atlanmaması için belirtilerinizi bir göz sağlığı uzmanına anlatın. Bazı durumlarda bu belirtilerin nedeni bir hastalık veya ilaçların yan etkileri olabilir.

Neden göz kırparız?

Göz kırpmanın çok basit ve pratik bir amacı vardır. Göz kapağımız her göz kırptığımızda gözümüzün önündeki korneanın kurumasını önlemek üzere burayı nemli tutmak amacıyla göz yüzeyi üzerine gözyaşı sıvısını yayar – ve bu işlemi tipik olarak dakikada 15 - 20 kez yaparız.

Bunları biliyor muydunuz...? Göz kırpma sayısı kişiler arasında farklıdır. Yenidoğan bir bebek dakikada sadece iki kere göz kırparken gergin veya sinirli birisi dakikada 50 kereye kadar göz kırpabilir. Göz kırpma sıklığımız ayrıca bir şey okurken veya televizyon seyrederken değişir ve bu durumda dakikada yedi kere civarına iner.

İlginç bilgi: Göz kırptığımızda beynimizin görme algısını saniyenin kısa bir kısmı boyunca engellediğini biliyor muydunuz? Bu sayede görmemizde herhangi bir rahatsız edici aralık olmaz ve beynimiz biraz dinlenir!

Ağlamanın birçok faydası vardır

İnsanlar korku, üzüntü, öfke, neşe, sempati, çaresizlik, ağrı veya sadece gözlerinde bir şey olduğu için ağlayabilir - yani üzgün olmak dışında birçok neden vardır. Ancak vücutlarımızda bu işlev neden gelişmiştir? Araştırmacılar bu konuda kesin bir sonuca ulaşamamıştır.

Üzerinde anlaştıkları bir konu 'refleks gözyaşlarının' yani gözümüze bir şey girdiğinde oluşan gözyaşlarının açıkça bir temizleme işlevi olduğudur. Gözyaşı sıvısı gözümüzdeki tahriş edici maddeyi mümkün olduğunca kısa süre içinde gidermek üzere tasarlanmıştır ve bu madde gidince gözyaşları durur.

Duygusal gözyaşları yani ağlarken veya üzüntü veya neşe gibi duygular yaşarken oluşanlar konusunda durum daha karışıktır. İnsanlar bu tür ağlama özelliğine sahip tek canlılardır. Bilim insanları bunun amacından çok emin değildir ama iki ana teori mevcuttur. Bunların birincisi ağlamanın vücudun stresi giderme ve zararlı maddeleri gözyaşı yoluyla atma ile kendisini korumasının bir yolu olduğudur. Bu bağlamda psikologlar katartik (Yunanca 'temizleme' kelimesinden gelir) bir etkiden bahseder. İkinci teori ise ağlamayı duygularımızı başka kişilere etkin bir şekilde ifade etmek için kullandığımız bir tür iletişim ve sosyal davranış olarak görür. Sonuçta sadece kelimeler değil gözyaşları ile de ifade edilirlerse duygularımızı daha yoğun bir şekilde iletebiliriz. Temel olarak yardıma gereksinim duyduğumuz işaretini veriyoruz. Bu ise etrafımızdaki kişilerde sempati uyandırır ve yardım ve destek almamız olasılığını arttırır.

Bunları biliyor muydunuz...? Duyguların neden olduğu gözyaşının kimyasal yapısı refleks gözyaşlarından farklıdır. Duygusal gözyaşlarında önemli ölçüde daha fazla protein, manganez, kalsiyum, potasyum ve "iyi hissettirici" bir hormon olan serotonin bulunur. Ancak kadınların gözyaşlarında sıklıkla süt üretiminden sorumlu bir hormon olan prolaktin bulunur. Kadın ve erkek arasındaki tek fark bu değildir: kadınlar yılda 64 kez olmak üzere, daha sık ağlarken erkekler tipik olarak yılda 17 kez ağlar.

Gözyaşı sıvısı ayrıca birçok farklı işleve sahiptir: 

  • gözlerimize oksijen sağlar.
  • Gözlerimizin kurumasını önler ve göz kapaklarımız için bir çeşit 'yağlayıcı' görevi yapar.
  • Gözlerimizden tahriş edici maddeler ve yabancı cisimleri yıkayıp giderir.
  • Göze giren zararlı maddelerle savaşan antikorlar (immünglobulinler) içerir.
  • Lizozom adlı antibakteriyel maddeyi içerir (tükürüğümüz gibi).
  • Korneayı besler.

Kişilerin gözlerini inceleyerek hastalığın erken bulgularını görebilir misiniz?

Evet! Kırmızı veya şiş gözler, görmenin ani azalması ve göz kapağınızda küçük kitleler gözlerinizin altta yatan bir hastalık olduğunu belirtebilecek şekilde verdiği sinyallerin sadece bazılarıdır. Vücudunuzun başka hiçbir kısmı bir doktorun kan damarlarınızı bu kadar doğrudan görmesine izin vermez. Bu nedenle romatizma, diyabet ve multipl skleroz gibi hastalıkların ilk bulguları sıklıkla gözlerimizde kanama veya damar bozuklukları şeklinde belirir.

Ayrıca gözlerimizde görülebilecek şekilde başka hastalıkların belirli kendilerine has özellikleri vardır.

  • Örneğin göz kapağınızda küçük sarı kitleler zararsızdır ama yüksek kolesterol bulgusu olabilirler ve daima bir doktor tarafından kontrol edilmelidirler.
  • Birisinin görmesi çok hızlı bir şekilde bozulursa bu multipl skleroz (MS) belirtisi olabilir. MS durumu olan hastalarda bağışıklık sistemi gözün sinir liflerine saldırır. Bu durum genellikle daha sonra görme bulanıklığı ve renkli görme azalması ve ayrıca görme alanı kaybıyla sonuçlanan görme siniri yangısına neden olur.
  • Görmede çok belirgin bir azalmanın aniden başlaması çok nadiren bir göz tümörüne nedeniyle olabilir.
  • Gözleri dışarıya doğru çıkmış olan ve gözlerini hareket ettirmekte zorlanan bir kişide otoimmün bir tiroid hastalığı olan Graves hastalığı olabilir.
  • Kızarmış veya kanlı gözler tipik olarak zararsız bir yangı veya tahrişin sonucudur. Ancak romatizmal bir bozukluğa da işaret edebilirler. Kızarmış gözlerle birlikte gözyaşları, görme bulanıklığı veya ağrı varsa bir doktora danışmak önemlidir.
  • Göz bölgesi sıklıkla şişiyorsa bu durum böbrek işlevinde bir probleme işaret edebilir.
  • Sararmış konjonktiva bir hepatit bulgusu olabilir. Burada karaciğer artık bilirubini işleyemez ve sonuçta konjonktivada renk bozukluğu oluşur.

Görme alanınızda yüzen cisimler – bunlar normal midir?

Gözünüzün içinde yüzen cisimler özellikle mavi gökyüzü veya beyaz bir duvar gibi parlak bir zemine baktığınızda fark edilirler. Bu küçük hareketli noktalar baktığınız yönü izliyor gibidir ve bunlara teknik olarak vitreus ayrılmaları denir. Bunlar günün bazı saatlerinde daha belirgin ve diğer zamanlarda daha az belirgindir. Bu noktaları herkes hayatının bir noktasında fark eder ve çoğu durumda görmeyi tehdit etmezler. Nedenleri biz yaşlandıkça retinadan ayrılan ve küçülen göz vitreusundaki yaşla ilgili değişikliklerdir. Miyop kişilerde göz içi yüzen cisimleri genellikle daha sıktır ve yaşamın daha erken dönemlerinde oluşur çünkü göz daha uzundur.

Yavaşça yukarıya doğru hareket eden çok miktarda büyük siyah noktalar fark eden herkes bir göz sağlığı uzmanına gitmelidir çünkü bazı durumlarda bunlar ciddi bir durum olan vitreus içine kanamaya (vitreus hemorajisi) işaret edebilir.

Bulanık görme, cisim kenarlarında bulanıklık, kontrast zayıflığı, merkezi görme alanınızda gri veya siyah noktalar, şekillerin eğik veya zigzaglı görünmesi veya parlaklığa karşı artmış hassasiyet gibi başka herhangi bir türde görme bozulması yaşarsanız hemen bir uzmandan yardım ve tedavi istemelisiniz. Daha fazla bilgi…

Gözlerimizdeki 'kör nokta' nedir? Nedenleri nelerdir?

Hem sağ hem sol gözümüzde görme alanının algılanmayan bir kısmı olan bir kör nokta vardır. Burası görme alanında ışık saptayan fotoreseptör hücresi bulunmayan kısımdır. Yine de her şeyi görüp herhangi bir 'boşluk' algılamamamızın nedeni beynimizin diğer gözden gelen bilgileri kullanarak kör noktayı dengelemesidir. Daha fazla bilgi…

Göz kapaklarımız neden bazen seğirir?

Göz kapaklarının seğirmesi veya spazmları saatlerce veya günlerce sürebilir ve kişide sıkıntıya neden olup yaşam kalitesini bozabilir. Çoğu göz seğirmesi tamamen zararsızdır ve genel olarak stres, göz yorulması veya uykusuzluk gibi faktörler nedeniyle oluşur. Bu geçici spazmlar genellikle kendiliğinden geçer. Seğirme devam ederse bazen gözünüze ılık suya batırılmış bir bez koymak veya gözünüzü kapatıp göz kapağınıza yavaşça masaj yapmak rahatlatmanıza yardımcı olabilir.

Önemli: Nadir durumlarda seğirme gözü rahatlatmak için önlemler alındıktan sonra bile devam ederse bu durum bir mineral eksikliği, enfeksiyon veya hastalığa işaret edebilir. Lütfen herhangi bir şüpheniz varsa bir göz sağlığı uzmanının önerilerini alın.

Görme Profilim Kişisel görme alışkanlıklarınızı şimdi belirleyin ve kişiselleştirilmiş gözlük camı çözümünüzü bulun.
Yakınınızdaki ZEISS Gözlükçüsünü Bulun

İlgili Makaleler

Kaşlar yalan söylemez Kaşlarımız hakkımızda neler söyler?
İnsanlar neden farklı görürler? Görme potansiyelimizin tümünün daha iyi kullanılması için daha zengin renkler, daha iyi gece görme, arttırılmış kontrast.
Gözlük yerine ameliyat mı? Lazer ameliyatları gözlüksüz mükemmel bir şekilde görmenin tadını çıkarmayı vaat eder. Ancak dikkatli olun: Bu prosedürün özünde bazı riskler bulunmaktadır.
Renkli görme nasıl meydana gelir? Ve bu güneş gözlüğü kullanan insanlar için ne ifade eder?

İlgili Ürünler